pieter

Auschwitz-imperium

Auschwitz-Imperium,
een expositie van Hans Citroen in galerieWind

 

 

Achtergrond van de maker
De opa van Hans Citroen overleefde het concentratiekamp Auschwitz. Hans groeide op in een gezin waar het A-woord de sfeer bepaalde en uitgerekend hij kreeg in 1992 een relatie met Barbara Starzyńska die was opgegroeid in Oświęcim, de Poolse naam voor het stadje Auschwitz. Zij brachten daar buiten de kampen gelegen plekken in beeld die in het industriële moordcomplex van de Nazi’s een belangrijke rol hebben gespeeld. Barbara overleed in 2010, een jaar voordat hun beider standaardwerk Auschwitz-Oświęcim werd gepubliceerd.

 

De tentoonstelling
Het woord Auschwitz is synoniem met raciale vervolging. Er zijn in Auschwitz meer dan 1,1 miljoen mensen – voornamelijk Joden – vermoord. Algemeen wordt verondersteld dat Auschwitz met dat doel voor ogen is opgezet, maar dat is onjuist. In Auschwitz kruisten koloniale, raciale en vernietigingspolitiek elkaar. Imperialistische, racistische en economische drijfveren veranderden het landelijke stadje en de streek eromheen. Het landschap werd fysiek en sociaal hertekend in wat de nazi’s het Interessengebiet Auschwitz noemden.

In de tentoonstelling Auschwitz-Imperium is de ingewikkelde structuur van Auschwitz zichtbaar gemaakt. De ontstaansgeschiedenis heeft meerdere lagen. Behalve een moordfabriek was er ook een chemisch industriecomplex van 450 hectare in ontwikkeling met daaromheen kampen vol slavenarbeiders en was er rondom het oude stadje Auschwitz een grote stad in aanbouw. Dit alles lag gesitueerd in een universitair-agrarisch gebied waar de modernste landbouw- en veeteelt-methoden werden onderwezen.

Ook is er aandacht voor Auschwitz na 1945. Hoe heeft de herinnering zich gevormd. Naar Auschwitz gaan anno 2022 ruim twee miljoen mensen per jaar. Toerisme en herdenken mengen zich. De bezoekers fotograferen elkaar onder de poort Arbeit macht Frei , zij denken abusievelijk dat het de ingang van het concentratiekamp is. Het Museum Auschwitz-Birkenau is een klein deel van het oorspronkelijke concentratiekamp. Auschwitz was een imperium.

In de tentoonstelling is te zien dat Auschwitz geen uitwas betrof – een soort van natuurramp – maar dat deze tragedie mogelijk werd gemaakt door toedoen van gewone burgers die voetstoots het voorschrift van de staat ten uitvoer brachten. Stel je een vergadering voor van bewindvoerders van reguliere bouwbedrijven die met vertegenwoordigers van Topf und Söhne (ovens), AEG (ontluchting), Degesch (Zyklon-B), Krupp (staalconstructie), Deutsche Reichsbahn (perrons/logistiek) brainstormden over de vraag: “Hoe kunnen we op efficiënte wijze duizenden personen per dag van de wereld vagen?” Aan de juistheid van deze vraagstelling werd niet getwijfeld. De minderwaardigheid van andere dan Germaanse rassen en het gevaar daarvan voor de volksgezondheid werd hen in nazi-Duitsland van kinds af aan bijgebracht. Als voorbeeld van deze doctrine is er op de tentoonstelling een treffend filmpje te zien dat in nazi-Duitsland op de scholen werd vertoond.

Ook een korte reclamefilm uit 1936 over Zyklon-B kan men op de tentoonstelling zien. Zo worden in een graanschip geopende blikken Zyklon-B gedeponeerd en worden de luiken gesloten. De dag erna gaan de luiken weer open en wordt het schip gelucht. Al het ongedierte is dood en het gas laat geen giftig residu na. Het graan is zonder nabehandeling gewoon eetbaar. Het betreft hier een wondermiddel.

Naast bewegende beelden, plattegronden, kaarten en foto’s zijn er schitterend uitgevoerde facsimilé’s te zien van het Höcker Album (een vakantieoord voor het Auschwitzpersoneel) en het beroemde Lily Jacob Album waarop de aankomst van grote groepen Hongaarse Joden op het Birkenau-perron is te zien.

 

 

Auschwitz had moeten uitgroeien tot een veelzijdige metropool. Ein Bollwerk des Deutschtums im Osten, zo werd het project liefkozend genoemd in Duitse wetenschappelijke bladen. Dat dit Bollwerk met slavenarbeid diende te worden gerealiseerd werd als volstrekt legitiem beschouwd. Kampen werden door architecten en stedenplanners gewoon in de plattegronden getekend. Slavenarbeid was 80 jaar geleden een geëigende middel. Een toespraak inzake deze kwestie van Reichsführer-SS Himmler in Berlijn voor zijn Oberabschittsführern en Hauptambtchefs in het Haus der Flieger op 9 juni 1942 was glashelder: “Als we hier niet de bakstenen fabriceren, als we onze kampen niet met slaven vullen – in deze kamer zeg ik het helder en duidelijk – met werkslaven die onze steden, onze dorpen en onze boerderijen zullen bouwen, ongeacht de verliezen, dan zullen wij, na een langdurige oorlog, niet voldoende geld hebben om nederzettingen te stichten die een waarachtig Germaans volk de kans geven een waardig leven te leiden en binnen één generatie wortel te schieten.”

Bekijk hier het filmpje dat Hans Citroen samen met Stephan Warmenhoven maakte over de expositie.

 

Ed Oudenaarden exposeert selectie van zijn ANP-foto’s

WOONHUIS WILLEM-ALEXANDER

DRIE JAAR NA DE HELICOPTERCRASH

ROTTERDAM – Een bloemlezing van het werk van ANP-fotograaf Ed Oudenaarden is van 5 juni tot en met 1 juli te zien bij Galerie Wind (voorheen Photo Gallery Ben Wind) op het Noordereiland in Rotterdam. De zestig door Oudenaarden zelf geselecteerde foto’s brengen een aantal bekende journalistieke momenten in beeld: van de traan van Máxima tot een foto met daarin een vooruitziende blik: donkere wolken pakken zich samen boven wielrenner en dopinggebruiker Lance Armstrong.

De 54-jarige Oudenaarden crashte op 27 juni 2010 in een helikopter boven de Maasvlakte. Daarbij kwamen vier mensen om het leven, onder wie zijn twee collega’s Ben Wind en Rob Cloosterman. Ed Oudenaarden overleefde het ongeluk, maar hield er een dwarslaesie aan over. In de rolstoel vocht hij zich terug in de fotojournalistiek, maar het valt hem zwaar. Waar hij vroeger zijn hele lichaam inzette om op de juiste plek te kunnen ‘knippen’, is hij nu vooral bezig fysieke pijn te onderdrukken: “Het wordt steeds zwaarder.”

Met de expositie en een boek, dat wordt samengesteld door vormgever Pieter Kers, sluit Oudenaarden een periode af van de actieve fotojournalistiek bij het Algemeen Nederlands Persbureau. Hij leerde het vak bij Cor Vos, waar hij in 1980 begon. Zes jaar later ging hij voor het ANP werken en stond hij in de frontlinie van bijzondere journalistieke hoogtepunten, ook veel sporthoogtepunten.

Oudenaarden legde van onderaf een bebloede Michael Boogerd vast tijdens een tourrit in Frankrijk, maar klikte ook op het juiste moment toen trainer Marco van Basten ziedend werd op een van zijn spelers. Ook liet hij zich ooit door beveiligingsmensen in de juiste hoek drukken om oud-premier Balkenende tijdens een verkiezingsoverwinning van het CDA vast te leggen in een innige omhelzing met zijn moeder. “Een wereldplaat”, reageerde de fotoredactie.

De sportjournalistiek was een rode draad in Oudenaardens leven, toch kon je hem vrijwel naar alle onderwerpen sturen. “Behalve naar schaatsen. Dat vond ik niks. Al diezelfde rondjes.” Hij was de fotograaf die vooral zocht naar hét journalistieke moment. “Ik was veel minder bezig met de vorm, maar veel meer gefocust op hét moment: zorgen dat je op het juiste moment dáár staat.” Met dat idee legde hij ook de ‘belegering van het Laakkwartier’ in Den Haag vast toen de Hofstadgroep werd opgepakt.

Ellen Wind, de vrouw van Ben Wind, vroeg Oudenaarden te exposeren kort na de eerste kennismaking na de dood van haar man. “Ik wilde op een gegeven moment Ed wel eens ontmoeten als enige overlevende van de crash waarbij ik mijn man verloor”‘, vertelt ze. “Toen is al vrij snel het idee geboren een tentoonstelling van zijn foto’s in te richten.” Ook Oudenaarden zelf had al langere tijd de behoefte de nabestaanden van de andere inzittenden te ontmoeten, “,maar hoe begin je daaraan? Ik voel me toch bezwaard dat ik de crash als enige wel overleefde.”

De laatste foto op de expositie wordt de laatste foto die Ed maakte van hemzelf en Ben Wind, lachend in de helikopter, net voor de crash.

Geslaagde opening For Ever Young

IL-opening Basart-960x640-01

De overzichtsexpositie For Ever Young met werken van de Rotterdamse kunstschilder Paul Basart is goed van start gegaan. Ruim honderd mensen bezochten zondagmiddag de opening in Photo Gallery Ben Wind. Op deze eerste dag werden opties genomen op enkele doeken en vijf werken verkocht. De opbrengst van enkele verkochte zeefdrukken gaat naar Artsen zonder Grenzen.

Foto's Rob Kamminga

IL-opening Basart-960x640-02

Rondje Noordereiland doet Photo Gallery Ben Wind aan…

De Pirellis verzorgen de muzikale omlijsting

Op 28 maart aanstaande wordt voor de vierde keer het Rondje Noordereiland georganiseerd. Deze keer niet alleen langs kroegen, maar ook langs Photo Gallery Ben Wind aan de Prins Hendrikkade. Vanaf zeven uur treden daar de Pirelli’s op.

Deze Hoemparockband bestaat uit dertien man en zal de hele avond de altijd al vrolijke sfeer in de gallery alleen maar laten toenemen. Zie ook www.rondjenoordereiland.

Pirelli's 3 2012

vaw alpe d'huez 2006 groot

Opening op 24 maart 2013: overzichtsexpositie Paul Basart

Photo Gallery Ben Wind presenteert van 27/03/13 tot en met 12/05/13:

Overzichtsexpositie Paul Basart – For Ever Young

IL-paul-kunstwerk

Photo Gallery Ben Wind gaat onderdak bieden aan tientallen werken van de Rotterdamse kunstschilder Paul Basart. De expositie For Ever Young – Basart is geboren in 1939 – wordt op 24 maart 2013 geopend door Harry van Schooten, directielid bij Artsen zonder Grenzen.

Voor de Rotterdamse kunstschilder Paul Basart gaat er geen dag voorbij waarop hij niet werkt. Altijd is er wel een stukje papier en schildermateriaal in de buurt. Zijn inspiratie haalt hij uit dagelijkse dingen en zaken die hem overkomen. Zo verwerkte hij zijn bijzondere ontmoeting met een Franse dame met veertig zangvogeltjes, maar hij maakte ook doeken waarop de Indiaase waarzegster die Basart eens geluk in de liefde en in zijn werk voorspelde.

IL-paul-portret

De in Rotterdam geboren Paul Basart ging van 1959 tot 1962 naar de Academie voor Beeldende Kunsten te Rotterdam. Daarna ging hij direct aan de slag als zelfstandig beeldend kunstenaar. Vanaf 1978 werkt hij afwisselend in Frankrijk en Nederland. In 2010 exposeerde hij voor het laatst.

Het is maar goed dat Photo Gallery Ben Wind sinds kort ook de naastgelegen ruimte op Prins Hendrikkade 123 h ter beschikking heeft, want Basart heeft door zijn tomeloze werklust niet alleen veel werk te tonen, veel van zijn werken zijn groots van inhoud én omvang. De titels die Paul Basart aan zijn schilderijen en tekeningen geeft, zijn kunstwerkjes op zich.

Omdat Basart het werk van Artsen zonder Grenzen een warm hart toe draagt, stelt hij zes zeefdrukken beschikbaar die per opbod verkocht zullen worden. De opbrengst gaat naar de Artsen zonder Grenzen-ploeg die de Tour for Life 2013 gaat fietsen. De Tour for LIfe is een fietstocht over de alpen van Italie naar Nederland. Vorig jaar bracht de Tour for Life meer dan 1.5 miljoen euro op voor de projecten van Artsen zonder Grenzen. Dit geld is hard nodig en wordt gebruikt om de vele medische activiteiten te financieren, zoals vaccinatiecampagnes, voedingsprogramma's en medische noodhulp bij natuurrampen of gewapende conflicten.